Dünya Aşı Haftası her yıl 24-30 Nisan haftasında tüm dünyada ve ülkemizde bilimsel ve sosyal etkinliklerle kutlanmaktadır. Bağışıklama konusunda sağlık çalışanlarında duyarlılık ve toplumsal farkındalık oluşturabilmek hedeflenmektedir.

Bu yıl Dünya Aşı Haftasının teması “Her Nesilde Aşılar İşe Yarıyor” olarak belirlenmiş olup, bağışıklamanın çocukların yanı sıra adölesanlar ve erişkinler için de yaşamsal değeri olduğu ifade edilmektedir. Ayrıca; aşıların nesiller boyunca insanları, aileleri ve toplumları nasıl güvenli bir şekilde koruduğu ve geleceğimizi korumaya devam ettiği vurgulanmaktadır.

Genişletilmiş Bağışıklama Programı 1974 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından başlatıldığında tüm çocukların çiçek hastalığı yanı sıra 6 hastalığa (tüberküloz, difteri, tetanos, boğmaca, çocuk felci, kızamık) karşı aşılanmasını hedeflemiştir. Son yıllarda ise bağışıklama kapsamı; 17’den fazla hastalığa karşı küresel aşılama ve çocuklardan öte, ergenlere, yetişkinlere kadar yaşam boyu bağışıklama olarak genişletilmiştir. Günümüzde sıtma, HPV, kolera, dang humması, menenjit, RSV, Ebola ve mpox'a karşı geliştirilen daha yeni aşılar sayesinde daha fazla hayat kurtarılmakta ve hayatın her evresindeki insanların daha uzun ve sağlıklı yaşamasını mümkün kılmaktadır.

Genişletilmiş Bağışıklama Programı sayesinde dünyanın her bölgesinde, 1974'ten bu yana çocuk sağkalımında önemli kazanımlar elde edilmiştir. Küresel bağışıklamanın son elli yılda en az 154 milyon hayat kurtardığı bildirilmekte, sağkalımdaki iyileşmenin %40’ının bağışıklama yoluyla sağlandığı ifade edilmektedir. Tek başına Kızamık aşısının kurtarılan hayatların %60'ında rol oynadığı belirtilmektedir. Ancak, günümüzde dünya genelinde her 5 çocuktan 1'i hayat kurtaran aşılara erişememekte, kırılgan toplumlarda doğan 4 çocuktan biri aşısız kalmaya devam etmektedir. Pandemi döneminde tüm dünyada düşüş gösteren aşılama kapsamı pandemi öncesi düzeylere henüz ulaşamamıştır.

Aşılarla ilgili dezenformasyon, insani krizler, artan nüfus, yetersiz kaynak, küresel sağlıkta yapılan fon kesintileri vb. nedenler ile milyonlarca çocuğun, ergen ve yetişkinin aşılanması tehlike altındadır. Bağışıklama hizmetlerinin sürdürebilirliği için; hükümetler, yardım kuruluşları, bilim insanları, sağlık çalışanları ve ebeveynler iş birliği içinde olmalı, son elli yılda çocuk sağkalımında kaydedilen ilerlemeyi korumak için gerekli yatırımlar sağlanmalıdır.

Toplumsal bağışıklamanın sağlanabilmesi için tüm nesillerde aşı kapsamının genişletilmesi esastır. Yaşam boyu bağışıklama hem bireysel, hem toplumsal korunmada ve salgınların önlenmesinde en etkili yöntemdir.

Herkesin, her yerde, aşılardan tam olarak yararlandığı bir dünya için «Geride Aşısız Kimse Bırakmamak» temel hedefimiz olmalıdır.

https://www.who.int/campaigns/world-immunization-week/2026

Sosyal Pediatri Derneği
Çocuk İhmal ve İstismarını Önleme Çalışma Grubu